{"id":4642,"date":"2026-05-24T22:28:48","date_gmt":"2026-05-24T22:28:48","guid":{"rendered":"https:\/\/illyrianinfo.com\/?p=4642"},"modified":"2026-05-24T22:28:48","modified_gmt":"2026-05-24T22:28:48","slug":"brenda-epiqendres-se-shperthimit-te-eboles-ne-republiken-demokratike-te-kongos-ndersa-virusi-perhapet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/illyrianinfo.com\/?p=4642","title":{"rendered":"Brenda epiqendr\u00ebs s\u00eb shp\u00ebrthimit t\u00eb Ebol\u00ebs n\u00eb Republik\u00ebn Demokratike t\u00eb Kongos, nd\u00ebrsa virusi p\u00ebrhapet"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<div>\n<p>H\u00e9l\u00e8ne Akilimali thot\u00eb se po merr t\u00eb gjitha masat paraprake kund\u00ebr infektimit me Ebola, duke p\u00ebrfshir\u00eb gjithmon\u00eb mbajtjen e nj\u00eb maske n\u00eb fytyr\u00eb n\u00eb publik.<\/p>\n<p>Por puna e saj si shit\u00ebse kakaoje n\u00eb Republik\u00ebn Demokratike t\u00eb Kongos (RDK) lindore &#8211; epiqendra e shp\u00ebrthimit t\u00eb fundit &#8211; e sjell at\u00eb n\u00eb kontakt t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm me njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb, disa prej t\u00eb cil\u00ebve dyshojn\u00eb se s\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, dhe ajo nuk ka kontroll mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si sillen ata, transmeton Telegrafi.<\/p>\n<hr\/>\n<p>&#8220;Ebola \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje e v\u00ebrtet\u00eb. Njer\u00ebzit duhet t\u00eb ndalojn\u00eb s\u00eb mashtruari veten&#8221;, tha Akilimali, duke paralajm\u00ebruar se dezinformimi, mitet rreth virusit dhe q\u00ebndrimet e shkujdesura po mbysin njer\u00ebz.<\/p>\n<p>&#8220;Un\u00eb gjithmon\u00eb mbaj mask\u00ebn time t\u00eb fytyr\u00ebs. Por sa i p\u00ebrket klient\u00ebve, kur vijn\u00eb, ata mund t\u00eb ken\u00eb ose jo maska&#8221;, i tha Akilimali nj\u00eb gazetari n\u00eb terren q\u00eb punonte p\u00ebr CNN. <\/p>\n<p>Vendasit n\u00eb Ituri dhe Kivu t\u00eb Veriut, dy provincat m\u00eb t\u00eb prekura nga shp\u00ebrthimi, thon\u00eb se nuk po p\u00ebrballen vet\u00ebm me reagimin e vonuar ndaj epidemis\u00eb, por edhe me dezinformimin sh\u00ebndet\u00ebsor dhe nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb shkujdesur ndaj maskave t\u00eb fytyr\u00ebs n\u00eb komunitetet e tyre. <\/p>\n<p>\u201cNd\u00ebrsa shohim njer\u00ebz q\u00eb vdesin, menduam se ishte shaka, por tani mund t\u00eb shohim se \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. S\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb padyshim k\u00ebtu\u201d, tha \u00c9lie Ilunga, nj\u00eb banor i qytetit t\u00eb Bunias, kryeqyteti i Provinc\u00ebs Ituri. <\/p>\n<p>Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb ka th\u00ebn\u00eb se t\u00eb pakt\u00ebn 177 vdekje mendohet se lidhen me shp\u00ebrthimin e Ebol\u00ebs n\u00eb RDK, me gati 750 raste t\u00eb dyshuara deri m\u00eb tani. Shp\u00ebrthimi besohet se ka origjin\u00ebn n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb rurale, por tani \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb qytete duke p\u00ebrfshir\u00eb Bunia dhe Goma. Uganda fqinje ka regjistruar gjithashtu pes\u00eb raste t\u00eb konfirmuara, si dhe dy vdekje.<\/p>\n<p>OBSH-ja t\u00eb premten e ngriti nivelin e rrezikut n\u00eb \u201cshum\u00eb t\u00eb lart\u00eb\u201d n\u00eb RDK dhe \u201ct\u00eb lart\u00eb\u201d n\u00eb nivel rajonal, megjith\u00ebse thot\u00eb se rreziku epidemik mbetet i ul\u00ebt n\u00eb nivel global. Numri i rasteve t\u00eb Ebol\u00ebs pritet t\u00eb \u201cvazhdoj\u00eb t\u00eb rritet, duke pasur parasysh sasin\u00eb e koh\u00ebs q\u00eb virusi qarkullonte para se t\u00eb zbulohej shp\u00ebrthimi\u201d, ka paralajm\u00ebruar organizata.<\/p>\n<p>\u201cAta q\u00eb dyshojn\u00eb jan\u00eb ndoshta ata q\u00eb nuk e kan\u00eb p\u00ebrjetuar ende k\u00ebt\u00eb (vdekje) ose familjet e t\u00eb cil\u00ebve nuk jan\u00eb prekur ende\u201d, shtoi Ilunga, i cili ngriti nj\u00eb lavaman n\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebr t\u00eb mbrojtur familjen e tij. <\/p>\n<p>Ai u ka b\u00ebr\u00eb thirrje t\u00eb tjer\u00ebve t\u00eb ndalojn\u00eb s\u00eb dyshuari realitetin e k\u00ebrc\u00ebnimit q\u00eb paraqet virusi.<\/p>\n<p>Tensionet u ndez\u00ebn t\u00eb enjten n\u00eb Ituri, kur t\u00eb af\u00ebrmit e nj\u00eb t\u00eb riu q\u00eb vdiq nga Ebola u p\u00ebrpoq\u00ebn ta merrnin trupin e tij \u201cme forc\u00eb\u201d nga spitali Rwampara, tha nj\u00eb politikan vendas p\u00ebr CNN. <\/p>\n<p>Protestuesit shkaktuan nj\u00eb zjarr n\u00eb at\u00eb qend\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsore, duke djegur dy tenda spitalore, than\u00eb zyrtar\u00ebt.<\/p>\n<p>T\u00eb premten, autoritetet lokale n\u00eb Ituri njoftuan kufizime n\u00eb tubimet publike dhe ndaluan p\u00ebrkujtimet.<\/p>\n<p>Zyrtar\u00ebt e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb kan\u00eb ngritur alarmin se funeralet tradicionale dhe praktikat e zis\u00eb mund ta p\u00ebrhapin me shpejt\u00ebsi virusin, pasi kufomat e viktimave t\u00eb Ebol\u00ebs jan\u00eb shum\u00eb ngjit\u00ebse. <\/p>\n<p>Nj\u00eb mobilizues i komunitetit me baz\u00eb n\u00eb Bunia i tha m\u00eb par\u00eb CNN se nj\u00eb zakon lokal funerali q\u00eb p\u00ebrfshinte t\u00eb af\u00ebrmit q\u00eb preknin t\u00eb ndjerin mund t\u00eb ket\u00eb kontribuar n\u00eb rritjen e infeksioneve.<\/p>\n<p>\u201cNd\u00ebrtimi i besimit n\u00eb komunitetet e prekura \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb suksesshme dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga prioritetet tona m\u00eb t\u00eb larta\u201d, tha t\u00eb premten Drejtori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i OBSH-s\u00eb, Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, pas zjarrit n\u00eb spital. <\/p>\n<p>\u201cNe jemi gjithashtu t\u00eb p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb sh\u00ebrbimet thelb\u00ebsore p\u00ebr komunitetet e prekura t\u00eb mir\u00ebmbahen dhe t\u00eb forcohen\u201d, shtoi ai.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej frik\u00ebs dhe dyshimit, ka faktor\u00eb t\u00eb shumt\u00eb q\u00eb e nd\u00ebrlikojn\u00eb shum\u00eb reagimin ndaj emergjencave &#8211; zona \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb konflikti dhe rreth dy milion\u00eb njer\u00ebz jan\u00eb zhvendosur. <\/p>\n<p>Republika Demokratike e Kongos Lindore historikisht ka pasur infrastruktur\u00eb t\u00eb pamjaftueshme t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor. Dhe lloji i virusit q\u00eb nxit shp\u00ebrthimin nuk ka vaksin\u00eb ose trajtim t\u00eb miratuar.<\/p>\n<p>Punonj\u00ebsit e ndihm\u00ebs i kan\u00eb th\u00ebn\u00eb gjithashtu CNN-s\u00eb se \u00e7montimi i Agjencis\u00eb Amerikane p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (USAID) dhe shkurtimet e fondeve t\u00eb SHBA-s\u00eb t\u00eb kryera para shp\u00ebrthimit kan\u00eb penguar reagimin. <\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nj\u00eb zyrtar i Departamentit t\u00eb Shtetit i mohoi pretendimet dhe tha se asnj\u00eb nga ndryshimet e administrat\u00ebs Trump nuk ka penguar p\u00ebrpjekjet e saj.<\/p>\n<p>Duke folur menj\u00ebher\u00eb pas kthimit nga nj\u00eb vizit\u00eb humanitare n\u00eb Provinc\u00ebn Ituri, Greg Ramm, drejtor i vendit t\u00eb RDK-s\u00eb p\u00ebr organizat\u00ebn Save the Children, tha se ekipet e tyre po punojn\u00eb s\u00eb bashku me autoritetet lokale p\u00ebr t\u00eb ofruar furnizime baz\u00eb si dezinfektues dhe klor n\u00eb klinika. Financimi humanitar \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl se sa ishte disa vjet m\u00eb par\u00eb, vuri n\u00eb dukje ai.<\/p>\n<p>\u201cJemi n\u00eb nj\u00eb loj\u00eb p\u00ebr t\u00eb kapur ritmin. Nuk ka burime t\u00eb mjaftueshme sh\u00ebndet\u00ebsore. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr futjen e masave themelore t\u00eb parandalimit dhe kontrollit t\u00eb infeksioneve n\u00eb qendrat sh\u00ebndet\u00ebsore\u201d, tha Ramm p\u00ebr CNN t\u00eb mart\u00ebn. <\/p>\n<p>\u201cQ\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb qendrat sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb funksionojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb inkurajuar njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb me Ebola ose di\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb t\u00eb marrin ndihm\u00eb. Gj\u00ebja e fundit q\u00eb na duhet tani \u00ebsht\u00eb q\u00eb sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb mbyllet\u201d, shtoi ai. <\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt kan\u00eb frik\u00eb se shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr njer\u00ebz mund t\u00eb vdesin n\u00ebse qytetar\u00ebt fillojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb frik\u00eb t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb spital p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb tjera, si malaria, fruthi dhe kequshqyerja. F\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn pes\u00eb vje\u00e7 jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb rrezik nga malaria, ka paralajm\u00ebruar drejtori rajonal i OBSH-s\u00eb p\u00ebr Afrik\u00ebn.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, mjek\u00ebt q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb RDK-n\u00eb lindore po e p\u00ebr\u00e7ojn\u00eb mesazhin se njer\u00ebzit duhet t\u00eb shmangin prekjen e kujtdo q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb Ebola, t\u00eb ndalojn\u00eb kontaktin fizik t\u00eb panevojsh\u00ebm si p\u00ebrqafimet me k\u00ebdo dhe t\u00eb shmangin prekjen e kafsh\u00ebve t\u00eb ngordhura.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7do person duhet t\u00eb mbaj\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrim parandalues p\u00ebr t\u00eb thyer k\u00ebt\u00eb zinxhir infeksioni\u201d, tha Dr. Mwarabu Hugue.<\/p>\n<p>Presidenti i Ugand\u00ebs, Yoweri Museveni, u ka k\u00ebrkuar qytetar\u00ebve t\u00eb shmangin shtr\u00ebngimin e duarve, megjith\u00ebse vuri n\u00eb dukje se shumica d\u00ebrrmuese e rasteve jan\u00eb n\u00eb RDK. T\u00eb premten, OBSH e p\u00ebrshkroi situat\u00ebn n\u00eb Ugand\u00eb si \u201ct\u00eb q\u00ebndrueshme\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, kreu i Qendrave Afrikane p\u00ebr Kontrollin dhe Parandalimin e S\u00ebmundjeve (Africa CDC), i cili \u00ebsht\u00eb i ngarkuar me koordinimin e \u00e7\u00ebshtjeve sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb t\u00eb gjitha vendet e Bashkimit Afrikan, ka th\u00ebn\u00eb se autoritetet po shtojn\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb t\u00eb ket\u00eb ila\u00e7e n\u00eb dispozicion p\u00ebr t\u00eb trajtuar njer\u00ebzit, nd\u00ebrsa gjithashtu po ecin p\u00ebrpara me zhvillimin e vaksin\u00ebs.<\/p>\n<p>&#8220;Do t\u00eb na duhen disa muaj p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar vaksin\u00ebn. Kushdo q\u00eb ju jep nj\u00eb num\u00ebr specifik muajsh nuk po thot\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. Mund t\u00eb duhet mjaft koh\u00eb&#8221;, u tha gazetar\u00ebve Drejtori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Afrik\u00ebs CDC, Dr. Jean Kaseya. <\/p>\n<p>Banorja e Bunias, Aline Kitambala Masika, me origjin\u00eb nga Provinca e Kivus\u00eb Veriore, tha se shpreson q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb vijn\u00eb n\u00eb vete kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr veshjen e mbrojtjes personale. \/Telegrafi\/<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e9l\u00e8ne Akilimali thot\u00eb se po merr t\u00eb gjitha masat paraprake kund\u00ebr infektimit me Ebola, duke p\u00ebrfshir\u00eb gjithmon\u00eb mbajtjen e nj\u00eb maske n\u00eb fytyr\u00eb n\u00eb publik. Por puna e saj si shit\u00ebse kakaoje n\u00eb Republik\u00ebn Demokratike t\u00eb Kongos (RDK) lindore &#8211; epiqendra e shp\u00ebrthimit t\u00eb fundit &#8211; e sjell at\u00eb n\u00eb kontakt t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm me njer\u00ebz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4643,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"tmauthors":[],"class_list":["post-4642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-world"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4642"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4642\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4642"},{"taxonomy":"tmauthors","embeddable":true,"href":"https:\/\/illyrianinfo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftmauthors&post=4642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}