Çmimet e naftës në tregjet ndërkombëtare kanë vazhduar të rriten, duke arritur nivelin më të lartë në pesë muaj, mes shqetësimeve për përshkallëzimin e konfliktit në Lindjen e Mesme dhe ndërprerjen e mundshme të furnizimit global me energji. Nafta Brent, që shërben si pikë referimi për tregjet ndërkombëtare, u rrit me 1.2 për qind, duke arritur në 114.47 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) u rrit me 1.4 për qind, në 100.84 dollarë për fuçi. Nafta Brent është në rrugë për ta mbyllur javën e tretë radhazi me rritje, ndërsa WTI pritet të regjistrojë javën e dytë radhazi me fitime.
Kjo rritje vjen pas sulmeve të rebelëve Huthi ndaj objektivave në Arabinë Saudite dhe anijeve tregtare, të cilat kanë shtuar frikën për ndërprerje të furnizimit nga një prej rajoneve prodhuese më të rëndësishme në botë. Tensionet e larta në zonat strategjike të transportit detar, përfshirë Ngushticën e Hormuzit dhe atë Bab el-Mandeb, kanë rritur pasigurinë globale.
Pse po reflektohet ky shtrenjtim në Kosovë?
Tregu i derivateve në Kosovë është tërësisht i varur nga importi, duke e bërë atë drejtpërdrejt të ekspozuar ndaj krizave gjeopolitike globale. Faktorët kryesorë që po rrisin çmimet në pikat e karburanteve në Kosovë (ku përgjatë vitit 2026 çmimet e naftës kanë arritur nivele nga 1.74 deri në 1.79 euro për litër) përfshijnë:
- Kriza e sigurisë në rrugët detare: Konflikti i zgjeruar në Lindjen e Mesme, përfshirë tensionet e ashpra mes Iranit dhe Izraelit, ka rrezikuar kalimet strategjike si Ngushtica e Hormuzit. Për shkak të rrezikut nga sulmet, korridoret ku më parë kalonin qindra anije transportuese në ditë tani po regjistrojnë qarkullim minimal, duke shkaktuar panik për furnizimin.
- Rritja drastike e kostove të transportit: Për të shmangur Detin e Kuq, shumë kompani ndërkombëtare transporti kanë devijuar anijet duke i rënë përqark kontinentit afrikan. Kjo zgjatje e rrugës ka shumëfishuar kostot e logjistikës dhe tarifat e sigurimit të anijeve. Kjo faturë shtesë reflektohet automatikisht tek çmimi final i importit për vendet si Kosova.
- Luhatjet në bursa: Çmimet me shumicë në Kosovë bazohen direkt në lëvizjet e bursës ndërkombëtare. Kur nafta Brent thyen rekorde, tregtarët kosovarë e blejnë produktin me çmim më të lartë nga rafineritë rajonale. Gjatë këtij viti, rritjet në bursa kanë shkaktuar shtrenjtime zinxhir në Kosovë, duke e rritur çmimin për litër me mbi 20% brenda periudhave shumë të shkurtra kohore.
Ky shtrenjtim mbetet një sfidë e drejtpërdrejtë për ekonominë e vendit, pasi kostoja e lartë e karburantit ndikon menjëherë në ngritjen e çmimeve të transportit të mallrave dhe të produkteve bazë ushqimore.
